Warmtepomp en isolatie: welke isolatie heb je nodig?

Een cv-ketel verwarmt met water van 60 tot 80 °C; een warmtepomp werkt volgens Milieu Centraal met maximaal 45 tot 55 °C. Vaillant-modellen kunnen hoger, tot 70 of 75 °C, maar hoe lager de watertemperatuur, hoe zuiniger de warmtepomp. Dat werkt alleen als je huis de warmte goed vasthoudt. Isolatie bepaalt dus of een warmtepomp past, welk type en hoe groot.

Hoeveel isolatie heb je nodig voor een all-electric warmtepomp?

Minimaal redelijke isolatie. Milieu Centraal legt de ondergrens bij dak- en vloerisolatie van 8 tot 12 centimeter dik (Rc minstens 2,5), een spouwmuur die is nageïsoleerd of bij de bouw al isolatie kreeg, en ramen met HR++-glas. De Rc-waarde zegt hoe goed een constructie warmte tegenhoudt: hoe hoger, hoe beter.

Het bouwjaar geeft een eerste indicatie. Huizen uit 1992 tot en met 1999 zijn volgens Milieu Centraal redelijk geïsoleerd, vanaf 2000 steeds beter en vanaf 2009 goed tot zeer goed. HR++-glas was tot 2000 nog niet standaard. Woningen van vóór 1975 kregen bij de bouw meestal niet of nauwelijks isolatie. Tussen 1975 en 1992 werd wel geïsoleerd, maar matig: tot 1983 vooral de spouwmuur en het dak, daarna overal een beetje. Hoe je in een ouder huis toch overstapt, lees je in warmtepomp in een bestaande woning.

Wanneer is een hybride warmtepomp de betere keuze?

Als je huis matig geïsoleerd is. Bij een hybride warmtepomp blijft je cv-ketel hangen en springt die bij als het koud is. Milieu Centraal noemt hybride geschikt bij matige isolatie. De Consumentenbond adviseert hybride voor een redelijk geïsoleerd huis en noemt energielabel C als voorbeeld.

Zie label C als indicatie, niet als harde grens. Het energielabel beoordeelt de hele woning, inclusief installaties, dus twee huizen met hetzelfde label kunnen een heel ander warmteverlies hebben. Hybride is ook een logische tussenstap: je bespaart nu al gas en schakelt later, als het huis beter is geïsoleerd, over op all-electric. De Vaillant aroTHERM pro is daarop ingericht: prima voor hybride en klaar voor all-electric. Woon je in een vooroorlogs huis, lees dan ook over een warmtepomp in een jaren-30 woning.

Wat is de Standaard voor woningisolatie?

De Standaard is het isolatieniveau waarbij je woning volgens de overheid goed genoeg is geïsoleerd om aardgasvrij te worden. Hij staat sinds augustus 2021 op het energielabel en wordt uitgedrukt als maximale netto warmtevraag per vierkante meter.

Deze waarden gelden voor compacte woningen. Heeft je huis relatief veel buitenoppervlak, dan rekent RVO met een formule die een hogere grens geeft. Isoleer je één bouwdeel tegelijk, dan helpen de streefwaarden uit de eerste tabel om dat deel in één keer goed genoeg te doen. De Standaard is een richtpunt, geen voorwaarde om een warmtepomp te mogen plaatsen.

Eerst isoleren of eerst een warmtepomp?

Eerst isoleren, als het kan. Verbeterjehuis zet isoleren bovenaan het stappenplan, gevolgd door ventileren, zonwering en daarna pas de verwarming. Milieu Centraal adviseert hetzelfde: gaat je cv-ketel nog even mee, begin dan met isoleren.

De reden is praktisch. Het vermogen van een warmtepomp wordt bepaald op basis van het warmteverlies van je huis. Isoleer je na de installatie nog flink, dan heb je een warmtepomp gekozen voor een warmteverlies dat er niet meer is. Andersom kan een beter geïsoleerd huis vaak toe met een kleinere warmtepomp en een lagere aanvoertemperatuur. Dat verhoogt het rendement, zoals je leest bij rendement, COP en SCOP.

Is je ketel al aan vervanging toe, plan isolatie en warmtepomp dan tegelijk of kies eerst voor hybride. Vergeet de ventilatie niet: een beter geïsoleerd en kierdicht huis heeft goede ventilatie nodig om vocht en vervuilde lucht af te voeren.

Wat kost isoleren en wat levert het op?

Dat verschilt sterk per maatregel. Milieu Centraal rekent met deze voorbeelden, bij een gasprijs van €1,37 per m³:

Spouwmuurisolatie is in dit voorbeeld in ruim 3 jaar terugverdiend (eigen berekening: kosten gedeeld door besparing). Let op: deze besparingen gelden voor een huis met een cv-ketel. Met een warmtepomp is warmte goedkoper, dus de besparing in euro’s is dan lager. Het grootste voordeel zit in een kleinere warmtepomp, een lagere aanvoertemperatuur en meer comfort.

Dubbele ISDE als je isoleert en een warmtepomp neemt

Voer je binnen 24 maanden naast de warmtepomp ook een isolatiemaatregel uit, dan krijg je voor die isolatiemaatregel een verdubbeld ISDE-bedrag (RVO). De subsidie voor de warmtepomp zelf wordt daar niet hoger van. Alle bedragen en voorwaarden vind je bij de ISDE-subsidie voor warmtepompen in 2026.

Hoe weet je of je huis klaar is?

Kijk eerst naar je bouwjaar en je energielabel. Test daarna in het stookseizoen of je huis warm blijft met de cv-ketel op een lage watertemperatuur; hoe je dat doet en wat het zegt over je radiatoren, lees je in warmtepomp en radiatoren.

Zekerheid krijg je met een warmteverliesberekening volgens ISSO-publicatie 51, de Nederlandse rekenmethode voor woningen. Daarin rekent de installateur per ruimte uit hoeveel warmte er op een koude winterdag weglekt via muren, dak, vloer, ramen en ventilatie. Zo zie je ook welk bouwdeel het meeste verlies veroorzaakt, en dus waar isoleren het meeste oplevert. Tijdens de gratis schouw bekijken we welke isolatie je al hebt, hoe groot het warmteverlies is en of hybride of all-electric het beste past. Daarna krijg je een vaste offerte, zodat je weet waar je aan toe bent.