Warmtepomp en netcongestie: hoe een warmtepomp helpt

Laten we eerlijk beginnen: een warmtepomp verbruikt stroom, dus hij maakt het stroomnet niet leger. Een all-electric warmtepomp in een goed geïsoleerde hoekwoning gebruikt volgens Milieu Centraal ongeveer 3.400 kWh per jaar. Wat een warmtepomp wel kan, is dat verbruik slim over de dag verdelen. Dan beperk je de pieken waar het net last van heeft, en vaak ook je eigen kosten. Hieronder lees je hoe dat werkt en wat de regels sinds 1 juli 2026 voor jou betekenen.

Wat is netcongestie?

Netcongestie betekent dat het stroomnet op sommige plekken en momenten vol zit. Netbeheerders moeten de beschikbare ruimte dan slim verdelen, zegt de ACM. Hoe groot het probleem is, laten de cijfers van Netbeheer Nederland zien: eind 2025 stonden er 15.014 aanvragen op de wachtlijst voor het afnemen van stroom, samen goed voor 9.305 MW.

Huishoudens spelen daarin een rol. In 2023 werden 170.000 warmtepompen aangesloten op het laagspanningsnet, het deel van het net waar woningen op zitten. Het kabinet noemt de aanpak van netcongestie een topprioriteit en wijst er zelf op dat het verplaatsen van stroomgebruik naar andere momenten van de dag direct ruimte oplevert.

Wat veranderde er op 1 juli 2026?

Sinds 1 juli 2026 bepalen netbeheerders bij nieuwe of zwaardere aansluitingen welke aanvraag voorrang krijgt, op basis van maatschappelijk belang. Volgens de Rijksoverheid krijgt een ziekenhuis bijvoorbeeld sneller een aansluiting dan iemand die een laadpaal wil plaatsen. Tot die datum hielden netbeheerders in congestiegebieden ruimte apart voor kleinverbruikers; nu is er één wachtrij.

Het belangrijkste voor jou: vraag je geen zwaardere aansluiting aan, dan verandert er niets. Je huidige aansluiting blijft gewoon werken, ook als je er een warmtepomp op aansluit die daarop past.

Heb je voor een warmtepomp een zwaardere aansluiting nodig?

Dat hangt af van je huidige aansluiting, het model en de andere grote verbruikers in huis. Daarom adviseert ook de overheid om bij een warmtepomp eerst met de installateur na te gaan of verzwaring echt nodig is. Bij de Vaillant warmtepompen is de spanning een eerste aanwijzing:

Moet je toch verzwaren, dan betaal je volgens de ACM een eenmalige aansluitvergoeding en daarna hogere periodieke netbeheerkosten. In een congestiegebied kan het bovendien even duren. Ook daarom loont het om het vermogen niet groter te kiezen dan nodig. Hoeveel stroom een warmtepomp in de praktijk gebruikt, lees je in warmtepomp stroomverbruik.

Hoe beperk je met een warmtepomp de pieken?

Door de warmtepomp vooral te laten werken als het net rustig is. Netbeheerder Liander vraagt huishoudens om stroom vooral vóór 16.00 uur en na 21.00 uur te gebruiken, en noemt de warmtepomp als grote verbruiker die je naar rustige uren kunt verschuiven. Zo pak je dat aan:

• Warm water buiten de piek maken. Milieu Centraal noemt 10.00 tot 16.00 uur (zonnestroom) en 21.00 tot 07.00 uur als gunstige momenten om de boiler op te warmen.
• Het huis als buffer gebruiken. Een goed geïsoleerd huis koelt langzaam af, zodat de warmtepomp in de avondpiek tijdelijk minder hard kan werken zonder dat het binnen meteen kouder wordt. Goede isolatie helpt dus ook het net.
• Slim laten sturen. Volgens Vaillant hebben al zijn warmtepompen het SG Ready-label. Een energiemanagementsysteem of omvormer kan de warmtepomp dan laten pauzeren, normaal laten draaien of extra laten werken als er zonnestroom over is.
• De ketel laten inspringen. Bij een hybride warmtepomp kan de cv-ketel tijdelijk het werk overnemen. De Vaillant-systeemregelaar kan op basis van energietarieven kiezen tussen warmtepomp en ketel.
• Meekijken via de app. In de myVAILLANT-app zie je wat de warmtepomp doet en pas je instellingen aan.

Met een dynamisch energiecontract, waarbij de prijs per uur of kwartier verschilt, levert dat schuiven ook geld op: rond het middaguur is stroom volgens de Consumentenbond vaak goedkoop. Zo’n contract heeft wel prijsrisico. Heb je zonnepanelen, dan gebruik je zo meer van je eigen stroom, en dat telt extra nu de saldering op 1 januari 2027 stopt.

Wat komt er nog aan?

De overheid wil warmtepompen slimmer maken. Volgens de plannen voor de ISDE 2027 moet een warmtepomp ‘slim’ zijn om subsidie te krijgen: aanstuurbaar via een energiemanagementprotocol, of in staat om zelf in te spelen op dynamische tarieven. Dat voorstel is nog niet definitief, en warmtepompen die vóór 2027 zijn geïnstalleerd, vallen er niet onder. Wat je nu kunt krijgen, lees je bij de ISDE-subsidie 2026.

Ook de nettarieven veranderen mogelijk. Volgens Liander betalen huishoudens vanaf 2029 minder netbeheerkosten als ze piekmomenten vermijden; hoe dat er precies uit gaat zien, is nog niet bekend. Daarnaast wil het coalitieakkoord per 2029 de uitrol van ‘hybride, slimme warmtepompen’ normeren.

Wat betekent dit voor jou?

Een warmtepomp verhoogt je stroomverbruik, daar ontkom je niet aan. Maar met een passend vermogen, een goede regeling en wat slim schuiven beperk je je aandeel in de avondpiek. Tijdens een gratis schouw controleren we je meterkast en aansluiting en kijken we welke Vaillant-warmtepomp en welke instellingen bij jouw huis passen.