Warm water met een warmtepomp: boiler, uniTOWER en legionella

Een all-electric lucht-water warmtepomp maakt je warme kraanwater altijd via een voorraadvat: een boiler die de warmtepomp vooraf opwarmt. Milieu Centraal rekent gemiddeld met 150 liter voor vier personen, en 50 tot 55 °C is meestal warm genoeg. Tegen legionella hoort het vat eens per week even boven 60 °C te komen; voor een eigen woning is dat een advies, geen wettelijke plicht.

Waarom heeft een warmtepomp een boiler nodig?

Een warmtepomp heeft te weinig vermogen om douchewater op het moment zelf op te warmen. Daarom maakt hij het warme water vooraf en bewaart hij het in een voorraadvat; volgens Milieu Centraal hoort zo’n vat bij elke all-electric installatie.

Rekenvoorbeeld: een waterbesparende douchekop laat volgens Milieu Centraal maximaal 7,2 liter per minuut door. Dat water direct van 10 naar 40 °C opwarmen vraagt ongeveer 15 kW (0,12 liter per seconde × 4,186 kJ per kilo per graad × 30 graden). De Vaillant aroTHERM-modellen hebben bij 55 °C een nominaal vermogen van 5 tot 12 kW. Aanname: koud leidingwater van 10 °C.

De boiler werkt zo als warmteopslag, ook op drukke momenten (Vaillant). In de Vaillant-regeling kies je tot drie tijdvensters per dag om hem op te warmen. Hoe je die opslag slim inzet, lees je in warmtepomp en thuisbatterij.

Welke Vaillant-opties zijn er voor warm water?

Bij Vaillant kies je tussen de uniTOWER, een binnendeel met een ingebouwde boiler van 188 liter, en het hydraulisch station met een losse boiler. Beide werken volgens Vaillant met de aroTHERM plus (/8.1) en de aroTHERM pro.

Maten en inhoud volgens Vaillant.

In de uniTOWER zitten binnendeel, boiler, pompen, regeling en een bijverwarmingselement in één kast. Uit de specificaties van Vaillant:

• Gewicht: bedrijfsklaar 378 kg, of 395 kg in de C2-uitvoering met een tweede cv-circuit. Laat bij plaatsing op zolder de vloer beoordelen.
• Transport: voor een smalle trap kan hij in twee delen.
• Plaatsing: aan drie zijden direct tegen de wand, dus ook in een nis of kast.
• Label: warmwaterrendementsklasse A+, de hoogste op de schaal A+ tot en met F.
• Stand-by: 1,69 kWh per 24 uur.

Ook het hydraulisch station past volgens Vaillant in een nis of kast; voor de losse boiler ernaast noemt Vaillant 200 tot 500 liter. Meer over de onderdelen lees je in lucht-water warmtepomp: alles wat je moet weten.

Hoe groot moet de boiler zijn?

Reken als vuistregel op 150 liter voor vier personen: dat gemiddelde noemt Milieu Centraal. Vaillant houdt ruimere marges aan, en noemt de uniTOWER van 188 liter geschikt voor maximaal vier personen.

Neem je vaak een bad, kies dan de bovenkant: een bad kost volgens Milieu Centraal ruim vier keer zoveel water en energie als een douche van 5 minuten. Met een douche-wtw kun je juist met een kleiner vat toe.

Op welke temperatuur zet je de boiler?

Op 50 tot 55 °C: dat is volgens Milieu Centraal meestal voldoende. Vaillant stelt het warme water af fabriek in op 55 °C, elke dag van 06:00 tot 20:00 uur, en adviseert voor een zo efficiënt mogelijke werking niet hoger te gaan dan 50 °C.

Warmer water levert meer liters douchewater op, omdat je het met meer koud water mengt, maar het kost rendement. Boven 60 °C ontstaat volgens Vaillant bovendien extra kalkaanslag.

Rekenvoorbeeld (vereenvoudigd). Aannames: koud water van 10 °C, een douche van 7,2 liter per minuut, geen warmteverlies en geen bijwarmen tijdens het douchen. Bij 65 °C kom je op dezelfde 345 liter die Vaillant voor de uniTOWER noemt. Met de functie Boost warm water warm je de boiler eenmalig buiten de vaste tijden op, handig bij bezoek.

Hoe zuinig maakt een warmtepomp warm water?

Minder zuinig dan verwarmingswater: hoe warmer het water, hoe minder kWh warmte de warmtepomp uit elke kWh stroom haalt.

Bron: specificaties van Vaillant; uitleg in rendement: COP en SCOP. Zo houd je het verbruik laag:

• Overdag opwarmen. Tussen 10 en 16 uur is er volgens Milieu Centraal minder stroom nodig, omdat het buiten warmer is. Heb je zonnepanelen, dan loont het volgens Vaillant om de tijdvensters voor warm water in de middag te zetten. Meer in warmtepomp en zonnepanelen.
• Zonder element. Vaillant adviseert warm water te maken zonder de elektrische hulpverwarming. Een element maakt van 1 kWh stroom 1 kWh warmte.
• Niet heter dan nodig. Elke extra opwarming kost onnodig energie, schrijft Vaillant.

Wat warm water in jouw huis aan stroom kost, reken je uit met warmtepomp stroomverbruik.

Wat moet je weten over legionella?

Legionella is een bacterie die vooral groeit in water tussen 20 en 50 °C (ILT). Je wordt er niet ziek van door het water te drinken, maar door kleine druppels in te ademen, bijvoorbeeld onder de douche. Volgens het RIVM is de kans dat je thuis ziek wordt door legionella erg klein.

Wat is verplicht en wat is advies?

• Verplicht is legionellapreventie voor prioritaire instellingen. Welke dat zijn, staat in artikel 35 van het Drinkwaterbesluit: onder meer ziekenhuizen, zorginstellingen, hotels, campings en zwembaden (ILT). Een eigen woning hoort daar niet bij.
• Advies voor thuis. Het RIVM adviseert een boiler of combiketel van ten minste 60 graden. Milieu Centraal adviseert bij een warmtepomp 50 tot 55 °C, met eens per week een opwarming tot boven 60 °C.

Hoe werkt de anti-legionellacyclus van Vaillant? Volgens de handleiding van de systeemregelaar sensoCOMFORT:

• de installateur kiest de dagen en het tijdstip; op die dagen gaat het water tot boven 60 °C;
• af fabriek staat de functie uit, met 04:00 uur als standaard starttijd;
• de functie stopt na uiterlijk 120 minuten;
• bij een warmtepompsysteem zet de regeling daarvoor de bijverwarming in, zoals het elektrische element;
• staat de regeling op afwezigheid, dan slaat hij de functie over.

Vraag je installateur dus om de functie aan te zetten, bijvoorbeeld wekelijks. Milieu Centraal noemt tussen 10 en 16 uur of tussen 21 en 7 uur als gunstige momenten, buiten de piek op het stroomnet. Vlak na de cyclus is het water heter dan normaal: pas dan op met de warme kraan.

Welke alternatieven en besparingen zijn er?

Wil je nog geen boiler, kies dan hybride: de cv-ketel blijft volgens Milieu Centraal het warme water voor badkamer en keuken maken. Is je huis later goed geïsoleerd, dan kun je de warmtepomp uitbreiden met een voorraadvat. Lees meer over de hybride warmtepomp en de installatie van een hybride warmtepomp.

Besparen op warm water doe je vooral met een douche-wtw. Die gebruikt de warmte van het weglopende douchewater om het koude water voor te verwarmen. Volgens Milieu Centraal bespaar je zo tot de helft van de stroom voor het douchen; het beste moment is als je de badkamer verbouwt.

Wat doe je nu?

1. Kies met de tabel een boilerinhoud die bij je huishouden past; reken ruimer als je vaak in bad gaat.
2. Meet de plek: een uniTOWER vraagt 0,36 m² vloer en bijna 2 meter hoogte, plus ruimte voor onderhoud.
3. Spreek met je installateur 50 tot 55 °C af en een wekelijkse anti-legionellacyclus op een gunstig moment.

Tijdens de gratis schouw kijken we waar binnendeel en boiler kunnen staan en welke inhoud bij jouw huishouden past. Daarna krijg je een vaste offerte.