Warmtepomp koelen: airco-functie in de zomer

Een warmtepomp die in de winter verwarmt, kan in de zomer ook koelen. Dat klinkt als een gratis airco erbij, maar zo werkt het niet helemaal. Een lucht-water warmtepomp koelt via water, en dat geeft een ander, bescheidener effect dan een airco. Hieronder lees je hoe het werkt, hoeveel koeler je huis wordt en wanneer het de moeite waard is.

Kan een lucht-water warmtepomp koelen?

Ja. Alle modellen van de Vaillant aroTHERM plus en de aroTHERM pro kunnen koelen. De warmtepomp keert daarvoor het proces om: in plaats van warmte uit de buitenlucht te halen, onttrekt hij warmte aan het water in je verwarmingssysteem en geeft die buiten af.

Vaillant noemt dit actief koelen: de compressor draait, dus het kost stroom. Het gekoelde water stroomt door dezelfde vloerverwarming of convectoren die in de winter verwarmen. Je hebt geen aparte binnenunits nodig zoals bij een airco.

Hoeveel koeler wordt het?

Hooguit een paar graden. Milieu Centraal schrijft dat je met een all-electric warmtepomp met buitenunit “niet erg veel” kunt koelen, en dat ook je verwarming er geschikt voor moet zijn. Vaillant noemt voor koelen via de vloer een kamertemperatuur die maximaal ongeveer 3 °C lager ligt, met water van ongeveer 18 °C in de vloer.

Zie het als comfortkoeling. Op een warme dag houdt de koele vloer je huis aangenamer en beperk je hoe ver de temperatuur binnen oploopt. Een snikhete zolder koel je er niet mee terug naar 20 °C.

Waarom niet kouder dan 18 °C? Het dauwpunt

Omdat er anders condens ontstaat. Warme zomerlucht bevat veel vocht. Raakt die lucht een oppervlak dat kouder is dan het dauwpunt, dan slaat het vocht neer, net als bij een koud glas op een terras. Op een vloer of langs leidingen geeft dat vochtproblemen.

Een dauwpuntregeling voorkomt dat. Die houdt de aanvoertemperatuur volgens Vaillant net hoog genoeg om condensatie te voorkomen. Daardoor is het koelvermogen van een vloer beperkt, hoe krachtig de warmtepomp buiten ook is.

Vloer, convectoren of radiatoren?

Het afgiftesysteem bepaalt hoeveel koeling je merkt.

• Vloerverwarming: geschikt. Groot oppervlak, geen tocht, geen geluid. Het effect is mild. Lees meer over warmtepomp en vloerverwarming.
• Ventilo-convectoren aan wand of plafond: Vaillant noemt ze als alternatief. Ze hebben een ventilator en koelen daardoor sneller.
• Gewone radiatoren: daar koel je nauwelijks mee. Ze hebben een klein oppervlak en zijn niet gemaakt voor koel water. Wat ze wel goed kunnen, lees je bij warmtepomp en radiatoren.

Koelvermogen en EER per Vaillant-model

De EER (energy efficiency ratio) zegt hoeveel kW koeling je krijgt per kW stroom. Vaillant meet dat bij 35 °C buitenlucht en 18 °C water (A35/W18).

Bron: technische gegevens van Vaillant. De koelgegevens van de pro 11 kW komen uit de Duitse productinformatie van Vaillant; op vaillant.nl staan ze niet. Het opgenomen vermogen is koelvermogen gedeeld door EER.

Let op: in de praktijk is de vloer de beperkende factor, niet de warmtepomp. Een vloer op 18 °C neemt maar een deel van dit vermogen op. Een groter model koelt je huis dus niet vanzelf beter. Wil je pro en plus op alle punten naast elkaar zien, bekijk dan de vergelijking aroTHERM pro vs plus.

Verschil met een airco

Een airco is ook een warmtepomp, maar dan lucht-lucht: hij blaast gekoelde lucht direct de kamer in.

Wil je slaapkamers op hete nachten echt koel krijgen, dan doet een airco dat beter. Wil je vooral dat je huis minder opwarmt en heb je toch al vloerverwarming, dan is koelen met de warmtepomp een prettige extra.

Hoeveel stroom kost koelen?

Daar is geen onafhankelijk cijfer voor. Milieu Centraal geeft wel verbruikscijfers voor airco’s, maar niet voor koelen met een lucht-water warmtepomp via de vloer.

Rekenvoorbeeld. Stel dat de warmtepomp 110 uur per jaar koelt (hetzelfde aantal uren dat Milieu Centraal voor airco’s gebruikt) en gemiddeld 2 kW koeling aan de vloer levert, met een EER van 4,35. Dan is het verbruik ongeveer 51 kWh, zo’n €11 per zomer bij een stroomprijs van €0,21 per kWh (gemiddelde 2026 tot 2040 volgens Verbeterjehuis). Het werkelijke verbruik hangt af van je huis, je vloer en de zomer. Mooi meegenomen: koelen gebeurt vooral op zonnige dagen, precies wanneer zonnepanelen veel stroom leveren.

Tips om je huis koel te houden

Koelen via de vloer werkt het best in combinatie met maatregelen die de warmte buiten houden.

• Houd de zon buiten. Buitenzonwering houdt zonnewarmte tegen voordat die binnen is, zodat je die ook niet hoeft weg te koelen.
• Begin op tijd. Een vloer reageert traag. Laat de koeling aan het begin van een warme periode al draaien, in plaats van te wachten tot het binnen te warm is.
• Ventileer ‘s nachts. Zet ramen open als het buiten koeler is dan binnen.
• Combineer met een ventilator. Luchtbeweging voelt koeler aan. Een ventilator gebruikt volgens Milieu Centraal in 110 uur maar 5,5 kWh, zo’n €1.

Koelen meenemen in je plan

Koelen werkt het best als je er bij de installatie al rekening mee houdt: de juiste regeling, een dauwpuntbewaking en een geschikt afgiftesysteem. Tijdens de gratis schouw bekijken we of jouw vloer of convectoren geschikt zijn om te koelen. Wil je eerst weten wat het kost, vraag dan een offerte aan.